- Met gewone contactlenzen slapen is af te raden, ook bij een korte middagslaap.
- Bij gesloten ogen verversen je tranen minder goed en komt er minder zuurstof bij het hoornvlies.
- Val je toch in slaap met je lenzen in, knipper dan, bevochtig je ogen met een steriele vloeistof en haal de lens rustig uit.
- Laat je ogen daarna rusten en neem dezelfde dag contact op bij pijn, roodheid, lichtschuwheid of wazig zicht.
- Alleen lenzen die je contactlensspecialist heeft aangemeten voor continu of nachtelijk dragen mogen ’s nachts in blijven.
Slapen met contactlenzen wordt met gewone lenzen afgeraden, en toch gebeurt het bijna iedereen weleens. Je valt op de bank in slaap voor de televisie, of je bent na een lange dag te moe om je lenzen nog uit te doen. Juist op dat soort momenten gaat het mis, want je oog heeft de nacht nodig om te herstellen en dat lukt minder goed met een lens erop. In dit artikel lees je waarom slapen met lenzen risicovol is, hoe je herkent dat je oog reageert, wat je precies doet als het toch is gebeurd, en wanneer je je opticien of contactlensspecialist belt. Zo weet je wat te doen zonder in paniek te raken.
Kun je veilig slapen met gewone contactlenzen?
Nee, met gewone zachte of vormstabiele contactlenzen slapen is af te raden. Deze lenzen zijn bedoeld voor dagelijks gebruik met de ogen open. Blijven ze een nacht in, dan neemt de kans op irritatie, roodheid en een ooginfectie toe. Doe je lenzen dus uit voordat je gaat slapen, ook bij een korte middagslaap. Alleen lenzen die door je specialist zijn aangemeten voor nachtelijk dragen vormen een uitzondering.
Dat advies geldt voor alle gewone lenstypen. Een daglens, een maandlens en een vormstabiele lens verschillen in materiaal en draagduur, maar geen ervan is bedoeld om standaard mee te slapen. Het risico zit namelijk niet in het lenstype, maar in de nacht zelf: een gesloten oog met een lens erop krijgt minder zuurstof en minder verse traanfilm. Ook oogartsen adviseren om lenzen uit te doen voor het slapen. Twijfel je of jouw lens een uitzondering is, ga dan uit van het gewone advies en vraag het na bij je specialist.
Waarom is slapen met contactlenzen risicovol voor je ogen?
Je hoornvlies heeft zuurstof en tranenvocht nodig. Het hoornvlies is het doorzichtige voorste deel van je oog. Met je ogen dicht en een lens erop verversen je tranen minder goed en komt er minder zuurstof bij. Daardoor raakt het hoornvlies sneller geïrriteerd en krijgen bacteriën meer kans. Dat verklaart waarom oogartsen slapen met gewone lenzen afraden. Ook bij een kort dutje geldt dit.
Om te begrijpen waarom dit zo werkt, helpt het te weten hoe een contactlens werkt op je oog. Overdag knipper je voortdurend, waardoor er een dun laagje traanvocht onder en over de lens blijft stromen. Dat laagje voert afvalstoffen af en brengt zuurstof mee. Sluit je je ogen, dan valt dat knipperen weg en wordt de traanfilm veel trager ververst. Bij mensen met droge ogen is dat effect nog sterker. Het gevolg is een hoornvlies dat sneller geprikkeld raakt, en een geprikkeld hoornvlies is gevoeliger voor ontsteking en complicaties zoals infectie.
Welke klachten wijzen op een ooginfectie na een nacht met lenzen in?
Let op een rood oog, pijn, een branderig of zanderig gevoel, tranen, lichtschuwheid, veel oogafscheiding of wazig zicht. Deze klachten kunnen wijzen op een ontsteking of infectie van het hoornvlies. Laat je lenzen dan uit en neem dezelfde dag contact op met je contactlensspecialist, opticien of oogarts. Wacht niet af als de klachten in een paar uur toenemen.
Kortdurende irritatie direct na het wakker worden is niet meteen alarmerend: een droog, wat rood gevoel dat binnen een uur wegtrekt hoort vaak bij een lens die te lang in zat. Alarmerend wordt het als de klachten juist toenemen in de uren erna, of als het zicht wazig blijft. Een infectie van het hoornvlies kan een litteken achterlaten dat het zicht blijvend beïnvloedt, dus snel handelen loont. Onderzoek van het RIVM naar hoornvliesinfecties bij lensdragers laat zien dat verkeerd lensgebruik hierbij een rol speelt. Vertrouw daarom op je gevoel: neemt de pijn toe, neem dan contact op.
Wat doe je als je per ongeluk in slaap valt met je lenzen in?
Trek de lens niet direct los. Knipper eerst een paar keer, zodat je oog vochtig wordt. Bevochtig daarna je ogen met een steriele vloeistof die volgens de gebruiksaanwijzing geschikt is voor gebruik in het oog. Wacht enkele minuten en haal de lens dan rustig uit met schone, droge handen. Laat je ogen die dag zonder lenzen rusten en let op klachten.
In het kort komt het neer op vier stappen: knipperen, bevochtigen, wachten en dan rustig uitdoen. Weet je niet zeker hoe je dat het beste doet, lees dan hoe je lenzen uitdoet stap voor stap. Net zo belangrijk is wat je niet doet. Wrijf niet in je oog en forceer de lens niet los, want een droge lens die vastzit kan het hoornvlies beschadigen als je eraan trekt. Gebruik geen kraanwater om je oog of de lens te spoelen, en zet niet meteen een nieuwe lens in. Geef je oog eerst rust en beoordeel later of het weer rustig aanvoelt.
Lensverzorging na een nacht met contactlenzen in
Een lens die een nacht in je oog heeft gezeten, is vervuild. Bij een daglens gooi je hem weg. Bij een maandlens of vormstabiele lens volg je de gebruiksaanwijzing van je lensvloeistof: reinigen, spoelen, desinfecteren en bewaren in verse vloeistof. Gebruik nooit water. Vervang ook de vloeistof in je lenshouder en laat de houder daarna drogen.
Voor een maandlens of vormstabiele lens werk je meestal met een alles-in-één vloeistof of met een peroxidesysteem. Bij een alles-in-één vloeistof reinig, spoel, desinfecteer en bewaar je met één product; bij peroxidesystemen voor lenzen neutraliseert de vloeistof eerst in een speciale houder voordat de lens weer op mag. In beide gevallen is de contacttijd uit de gebruiksaanwijzing leidend, want die tijd bepaalt of de desinfectie compleet is. Weet je niet welk product bij jouw lens hoort, lees dan hoe je de juiste lenzenvloeistof kiest. Gebruik nooit kraanwater: dat kan acanthamoeba en andere infecties meebrengen. Hoe lang je een lens in vloeistof mag laten, lees je bij lenzen bewaren in vloeistof.
Bestaan er lenzen die je wel ’s nachts mag dragen?
Ja, er zijn lenzen die de fabrikant geschikt verklaart voor continu of nachtelijk dragen. Ook orthokeratologielenzen worden juist tijdens de slaap gedragen. Wat zulke lenzen doen, legt je specialist uit. Je mag ze alleen ’s nachts in houden als je contactlensspecialist ze voor jou heeft aangemeten en een draagschema heeft afgesproken. Houd je aan dat schema, aan de gebruiksaanwijzing en aan de controles.
Het verschil met een gewone lens zit in de aanmeting en de begeleiding. Een lens die ’s nachts in mag blijven, wordt door je specialist gekozen op basis van je ogen, en daar hoort een vast draagschema en periodieke controle bij. Die controles zijn er om vroeg te zien of je oog goed op de lens reageert. De gebruiksaanwijzing van de fabrikant is leidend, omdat contactlenzen medische hulpmiddelen zijn. Over de voorwaarden voor nachtelijk lensgebruik geeft ook de beroepsvereniging van contactlensspecialisten voorlichting. Zonder aanmeting en draagschema blijft het advies: doe je lenzen uit voor je gaat slapen.
Wanneer neem je contact op met je contactlensspecialist of oogarts?
Neem dezelfde dag contact op bij pijn, een rood oog dat niet snel opknapt, wazig zicht, lichtschuwheid of afscheiding. Doe je lenzen uit en laat ze uit tot je advies hebt gekregen. Buiten openingstijden bel je de huisartsenpost. Val je vaker in slaap met je lenzen in, bespreek dan een ander lenstype of draagschema tijdens je volgende controle.
Neem naar de afspraak je lenzen, je lenshouder en je lensvloeistof mee. Zo kan je specialist zien welk materiaal en welke verzorging je gebruikt, en dat helpt bij het beoordelen van de klacht. De optometrist of contactlensspecialist beoordeelt je oog en stuurt je zo nodig door naar de oogarts. Kun je niet snel bij je eigen opticien terecht, zoek dan een verkooppunt in de buurt. Belangrijk blijft dat je je lenzen uitlaat tot je advies hebt gekregen, ook als de klachten tussendoor iets afnemen.
Vraag je contactlensspecialist welk lenstype en draagschema bij jouw ogen passen. Weet je niet waar je terecht kunt? Zoek een verkooppunt.
Deze informatie is algemeen van aard en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg bij klachten of twijfel je contactlensspecialist, opticien of (oog)arts.
Veelgestelde vragen over slapen met contactlenzen
Mag ik een middagslaapje doen met mijn lenzen in?
Ook bij een korte slaap is het advies je lenzen eerst uit te doen. Bij gesloten ogen verversen je tranen minder goed en komt er minder zuurstof bij het hoornvlies. Doe je lenzen uit of laat ze uit tot je weer wakker bent. Een middagslaapje voelt onschuldig, maar je oog maakt geen onderscheid tussen een dutje en een hele nacht: zodra je ogen dicht zijn, valt het knipperen weg. Weet je dat je gaat rusten, houd dan een brillenetui of lenshouder bij de hand. Val je toch in slaap, beoordeel dan na het wakker worden of je ogen rustig aanvoelen en let de rest van de dag op klachten.
Is slapen met daglenzen erger dan met maandlenzen?
Beide zijn af te raden. Een daglens gooi je na een nacht dragen altijd weg, een maandlens reinig en desinfecteer je eerst volgens de gebruiksaanwijzing. Het risico zit vooral in de nacht zelf, niet in het lenstype. Zowel bij een daglens als bij een maandlens krijgt je hoornvlies tijdens de slaap minder zuurstof en minder verse traanfilm, en dat is de kern van het probleem. Het verschil zit alleen in wat je daarna met de lens doet: de daglens is voor eenmalig gebruik en gaat weg, de maandlens moet een volledige reinigings- en desinfectiestap doorlopen voordat je hem weer draagt. Bij twijfel over de lens laat je hem controleren.
Wat doe ik als mijn lens vastgeplakt zit aan mijn oog?
Trek niet aan de lens. Knipper, bevochtig je oog met een steriele vloeistof die geschikt is voor gebruik in het oog en wacht een paar minuten. Lukt het daarna niet, laat de lens dan zitten en bel je opticien. Een lens plakt meestal vast omdat hij is uitgedroogd tijdens de slaap. Door te knipperen en te bevochtigen laat je de lens weer soepel worden, zodat hij vanzelf iets losser komt te liggen. Forceren kan het hoornvlies beschadigen, dus geduld werkt hier beter dan kracht. Gebruik geen kraanwater om de lens los te weken. Blijft de lens vastzitten of heb je pijn, neem dan dezelfde dag contact op met je contactlensspecialist of opticien.
Mag ik slapen met vormstabiele lenzen?
Nee, tenzij je specialist een lens heeft aangemeten die daarvoor bedoeld is, zoals bij orthokeratologie. Gewone vormstabiele lenzen zijn bedoeld voor dagelijks dragen met de ogen open. Vraag je specialist wat voor jouw lens geldt. Orthokeratologielenzen worden juist ’s nachts gedragen en overdag uitgedaan, maar dat kan alleen omdat ze speciaal daarvoor zijn ontworpen en aangemeten. Een gewone vormstabiele lens heeft die eigenschappen niet en hoort net als een zachte lens uit voordat je gaat slapen. Weet je niet welk type je hebt, ga dan uit van het gewone advies en doe de lens uit. Je specialist kan je precies vertellen welk draagschema bij jouw lens past.
Hoe lang laat ik mijn ogen rusten na een nacht met lenzen in?
Laat je ogen in ieder geval de rest van de dag vrij van lenzen en draag een bril. Zijn je ogen de volgende dag rustig en klachtenvrij, dan kun je meestal weer lenzen dragen. Bij roodheid wacht je op advies. Je oog heeft na een nacht met een lens erop tijd nodig om te herstellen, en een bril geeft die rust zonder dat je iets op je hoornvlies legt. Merk je de volgende ochtend nog roodheid, een branderig gevoel of wazig zicht, wacht dan met lenzen dragen en overleg met je opticien. Draag je lenzen weer, let dan die eerste dag extra op hoe je ogen aanvoelen en stop bij de minste twijfel.
Kan ik dezelfde lenzen daarna nog gebruiken?
Een daglens gooi je weg. Een maandlens of vormstabiele lens kun je meestal blijven gebruiken nadat je hem volgens de gebruiksaanwijzing hebt gereinigd, gespoeld, gedesinfecteerd en in verse vloeistof hebt bewaard. Twijfel je over de lens, laat hem dan controleren. Een lens die een nacht in je oog heeft gezeten is vervuild met traanvocht en afvalstoffen, dus een volledige verzorgingsronde is nodig voordat je hem weer draagt. Voelt de lens na reiniging nog oncomfortabel of ziet hij er dof uit, gebruik hem dan niet en overleg met je specialist. Bij een daglens is er geen twijfel: die is voor eenmalig gebruik en gaat na de nacht altijd weg.
Mag ik slapen met kleurlenzen?
Nee. Ook kleur- en pretlenzen worden aangemeten en gecontroleerd, en slapen met deze lenzen is af te raden. Voor cosmetische contactlenzen bestaat een richtlijn van de beroepsgroep die je opticien volgt. Kleurlenzen zijn volwaardige contactlenzen die op je oog liggen, met dezelfde risico’s als heldere lenzen. Dat ze cosmetisch zijn, verandert niets aan de behoefte van je hoornvlies aan zuurstof en traanvocht tijdens de slaap. Laat kleurlenzen daarom aanmeten door een opticien of contactlensspecialist en volg dezelfde verzorgings- en draagregels als bij gewone lenzen. Slapen met kleurlenzen brengt geen extra voordeel en wel hetzelfde infectierisico.
Mag ik met lenzen in dutten in de trein of het vliegtuig?
Kort wegdommelen is niet hetzelfde als een nacht slapen, maar in het vliegtuig is de lucht droog en knipper je tijdens de slaap minder. Neem je bril en lenshouder mee, zodat je je lenzen kunt uitdoen. In een vliegtuigcabine is de luchtvochtigheid laag, waardoor je lenzen sneller uitdrogen en je ogen eerder geprikkeld raken. Val je in slaap, dan versterkt dat het effect. Voor een korte treinreis is het risico kleiner, maar ook dan geldt: hoe langer je ogen dicht zijn, hoe minder je traanfilm ververst. Heb je je bril en lenshouder bij je, dan kun je op reis eenvoudig je lenzen uitdoen wanneer je merkt dat je moe wordt.
Beschadigt slapen met lenzen mijn ogen blijvend?
Eén nacht leidt niet automatisch tot schade, maar een hoornvliesinfectie kan een litteken achterlaten dat het zicht beïnvloedt. Daarom is snel handelen bij pijn, roodheid of wazig zicht belangrijk. Laat klachten dezelfde dag beoordelen. De meeste mensen die een keer met hun lenzen in slaap vallen, houden er niets aan over, zeker als ze de lens daarna rustig uitdoen en hun ogen rust geven. Het risico op blijvende gevolgen ontstaat vooral wanneer een infectie zich ontwikkelt en te laat wordt behandeld. Vertrouw daarom op je klachten: nemen pijn, roodheid of wazig zicht toe, neem dan dezelfde dag contact op met je opticien, contactlensspecialist of oogarts.
Wanneer ga ik naar de huisartsenpost in plaats van naar mijn opticien?
Bij hevige pijn, snel afnemend zicht of sterke lichtschuwheid buiten openingstijden bel je de huisartsenpost. Tijdens openingstijden kun je met lensklachten terecht bij je contactlensspecialist of opticien, die je zo nodig doorstuurt naar een oogarts. De keuze hangt dus vooral af van het tijdstip en de ernst. Zijn je klachten mild en is je opticien open, begin dan daar. Zijn de klachten heftig, gaat je zicht snel achteruit of is het buiten openingstijden, wacht dan niet tot de volgende dag en bel de huisartsenpost. Doe in beide gevallen je lenzen uit en laat ze uit tot je bent beoordeeld en advies hebt gekregen.
