Hoornvlies

Het hoornvlies, in het Latijn cornea genoemd, is het transparante weefsel dat de voorkant van je oog bedekt. Het ligt voor de iris en de pupil en heeft een licht bolle vorm, een beetje zoals een horlogeglas. Door die koepelvorm en de overgang van lucht naar het dichtere hoornvliesweefsel wordt het licht dat je oog binnenkomt al flink gebroken, nog voordat het de ooglens bereikt. Ongeveer tweederde van de totale lichtbreking in je oog vindt plaats in het hoornvlies.

Het hoornvlies bevat geen bloedvaten, omdat die het zicht zouden vertroebelen. In plaats daarvan wordt het gevoed door het traanvocht aan de buitenkant en door het kamerwater aan de binnenkant. Zuurstof haalt het hoornvlies grotendeels uit de lucht via het traanvocht, al kan een klein deel ook via de bloedvaten in het omliggende bindvlies worden aangeleverd. Het hoornvlies is opgebouwd uit vijf lagen, van buiten naar binnen: het epitheel, de Bowman-laag, het stroma, de Descemet-laag en het endotheel. Elke laag heeft een eigen functie, van bescherming tot het regelen van de vochtbalans.

Omdat het hoornvlies helder moet blijven en geen bloedvaten heeft, is het kwetsbaar voor uitdroging, krassen en infecties. Het bevat wel veel zenuwuiteinden, waardoor het erg gevoelig is. Dat is de reden dat een wimper of stofje in je oog meteen pijn doet en tranen oproept: je oog probeert zo het hoornvlies te beschermen en te spoelen.

Hoornvlies en contactlenzen

Als je contactlenzen draagt, rust de lens direct op het traanvocht boven je hoornvlies of, bij harde lenzen, zweeft deze op een dun laagje traan. Omdat het hoornvlies zijn zuurstof grotendeels uit de lucht haalt, is het belangrijk dat je lens voldoende zuurstof doorlaat. Moderne zachte lenzen zijn gemaakt van materialen met een hoge zuurstofpermeabiliteit, zodat je hoornvlies ook met een lens gezond kan blijven. Draag je lenzen langer dan aanbevolen of slaap je ermee terwijl dat niet mag, dan kan je hoornvlies te weinig zuurstof krijgen. Dat kan leiden tot roodheid, zwelling of in ernstige gevallen tot beschadiging van het weefsel.

Traanvocht en bevochtiging

Het hoornvlies is afhankelijk van een stabiele traanfilm. Die film houdt het oppervlak glad en helder, voert afvalstoffen af en brengt zuurstof aan. Als je traanfilm niet stabiel is of te snel verdampt, kan je hoornvlies uitdrogen en geïrriteerd raken. Dat merk je aan een branderig of korrelig gevoel, wazig zicht of rode ogen. Heb je last van droge of geïrriteerde ogen, laat het dan beoordelen door je opticien, optometrist of oogarts.

Krassen en beschadigingen

Het buitenste laagje van het hoornvlies, het epitheel, herstelt zichzelf redelijk snel bij oppervlakkige beschadigingen. Een klein krasje kan binnen een dag of twee genezen. Diepere krassen of verwondingen in het stroma of de andere lagen herstellen langzamer en kunnen soms littekens achterlaten die je zicht beïnvloeden. Heb je het gevoel dat je hoornvlies beschadigd is, bijvoorbeeld na een stomp of een scherp voorwerp in je oog, neem dan direct contact op met je oogarts.

Hoornvliesaandoeningen

Er bestaan verschillende aandoeningen die het hoornvlies kunnen aantasten, zoals keratitis (een ontsteking), keratoconus (een uitstulping), of dystrofieën (erfelijke afwijkingen in de opbouw). Deze aandoeningen vragen om medische begeleiding en soms om een behandeling of aanpassing van je lenzen. Vermoed je een hoornvliesprobleem, laat je dan onderzoeken door een oogarts of optometrist.