- Een contactlens is een dun lensje dat op de traanfilm van het oog ligt en het binnenvallende licht bijstuurt.
- De lens buigt de lichtstralen zo dat ze precies op het netvlies samenkomen, waardoor je scherp ziet.
- Een minlens spreidt licht voor bijziendheid, een pluslens bundelt licht voor verziendheid.
- Een torische lens corrigeert astigmatisme en een multifocale lens meerdere afstanden tegelijk.
- Zuurstofdoorlaatbaarheid en een goede pasvorm bepalen mee hoe veilig en comfortabel de lens is.
Introductie
Hoe werkt een contactlens eigenlijk? Een contactlens is een dun, gebogen lensje dat direct op het oog ligt en het zicht corrigeert door het licht dat het oog binnenvalt bij te sturen. Waar een bril op een paar millimeter afstand zit, ligt een lens op de traanfilm en beweegt hij met het oog mee. Daardoor is het beeld natuurlijker en het gezichtsveld breder. In deze uitleg lees je hoe een lens het licht buigt, hoe hij op zijn plek blijft en hoe de verschillende lenstypen werken, zodat je een drager helder kunt uitleggen wat er op het oog gebeurt.
Hoe corrigeert een contactlens je zicht?
Een contactlens corrigeert je zicht door de lichtstralen te buigen voordat ze het netvlies bereiken, zodat ze precies op het juiste punt samenkomen. Bij een goed werkend oog vallen de stralen scherp op het netvlies; bij een refractieafwijking komen ze te vroeg of te laat samen, waardoor het beeld wazig wordt.
De lens verschuift dat brandpunt naar de juiste plek. De vorm van de lens, boller of holler, bepaalt hoe sterk hij het licht buigt. Omdat de lens direct op het oog ligt, corrigeert hij het beeld over het hele gezichtsveld, zonder de vertekening aan de randen die een brilglas soms geeft. Wil een drager weten welke lens bij zijn ogen past, dan is dat een vraag voor een gespecialiseerde opticien of contactlensspecialist.
Hoe blijft een contactlens op je oog zitten?
Een contactlens blijft op zijn plek door een dun laagje traanvocht tussen de lens en het oog, dat als een soort zuiglaag werkt. De lens drijft dus niet los, maar rust op de traanfilm, die tegelijk voor smering en comfort zorgt.
Bij elke knippering vernieuwt en verspreidt de traanfilm zich, waardoor de lens soepel kan bewegen en het oog vochtig blijft. Werkt die traanfilm minder goed, bijvoorbeeld door droge lucht of lang beeldschermwerk, dan voelt de lens sneller droog of oncomfortabel. Een goede pasvorm en voldoende bevochtiging zijn daarom belangrijk. Meer over droogte en bevochtiging lees je bij het assortiment oogdruppels; gebruik alleen druppels die geschikt zijn voor gebruik met lenzen.
Hoe werkt een minlens en hoe werkt een pluslens?
Een minlens werkt door het licht licht te spreiden en is bedoeld voor bijziendheid, terwijl een pluslens het licht juist bundelt en verziendheid corrigeert. Bij bijziendheid komen de lichtstralen vóór het netvlies samen; een minlens (holle vorm) schuift dat brandpunt naar achteren, precies op het netvlies.
Bij verziendheid komen de stralen achter het netvlies samen. Een pluslens (bolle vorm) bundelt het licht sterker, zodat het brandpunt naar voren schuift en op het netvlies valt. De sterkte van de lens, uitgedrukt in dioptrie met een min- of plusteken, geeft aan hoe krachtig die correctie is. Zo lost dezelfde soort lens twee tegenovergestelde afwijkingen op, alleen met een andere vorm.
Hoe werkt een torische lens bij astigmatisme?
Een torische lens corrigeert astigmatisme door in verschillende richtingen een andere sterkte te hebben, afgestemd op de onregelmatige kromming van het hoornvlies of de ooglens. Bij astigmatisme is het oog niet gelijkmatig bol, maar meer ovaal, waardoor licht in de ene richting anders breekt dan in de andere.
Om dat te corrigeren moet een torische lens in een vaste positie op het oog blijven en niet meedraaien. Daarvoor hebben deze lenzen een stabilisatie, bijvoorbeeld een iets zwaarder onderrand, zodat de juiste sterkte steeds op de juiste as blijft. Daardoor voelt een torische lens iets specifieker in de pasvorm dan een gewone zachte lens. Het aanmeten luistert dan ook nauwer.
Hoe werkt een multifocale contactlens?
Een multifocale contactlens werkt met meerdere sterktes in één lens, zodat je zowel dichtbij als veraf scherp ziet, wat vooral helpt bij ouderdomsverziendheid. In plaats van één brandpunt heeft de lens verschillende zones voor verschillende afstanden.
Het oog en de hersenen leren om automatisch de juiste zone te gebruiken, afhankelijk van waar je naar kijkt. Dat wennen kost soms even, maar geeft daarna de vrijheid om zonder leesbril te lezen en tegelijk veraf scherp te zien. Meer over dit type lens lees je in de blog multifocale contactlenzen. Of een multifocale lens de beste keuze is, hangt af van de ogen en de wensen van de drager.
Wat is het verschil tussen zachte en vormstabiele lenzen?
Het verschil zit in materiaal en gedrag: zachte lenzen zijn flexibel en direct comfortabel, terwijl vormstabiele (harde) lenzen hun vorm houden en in bepaalde gevallen scherper zicht geven. Een zachte lens past zich aan de vorm van het oog aan en voelt vanaf de eerste keer prettig, wat het wennen makkelijk maakt.
Een vormstabiele lens behoudt zijn eigen vorm op het oog en corrigeert daardoor onregelmatigheden soms nauwkeuriger, bijvoorbeeld bij sterke astigmatisme of specifieke hoornvliesvormen. Ze vragen wel meer gewenning en een eigen verzorgingssysteem. Het volledige overzicht van lenstypen en de bijbehorende verzorging vind je in de categorieën contactlenzen en contactlensverzorging.
Waarom zijn zuurstof en pasvorm zo belangrijk?
Zuurstofdoorlaatbaarheid en een goede pasvorm zijn belangrijk omdat het hoornvlies zuurstof rechtstreeks uit de lucht opneemt en een lens dat niet mag blokkeren. Laat een lens te weinig zuurstof door of zit hij te strak, dan kan het hoornvlies geïrriteerd raken en neemt het risico op klachten toe.
Een goed passende lens beweegt licht mee bij het knipperen, ligt stabiel en laat voldoende zuurstof en traanvocht door. Daarom wordt een lens altijd aangemeten op de individuele ogen. Volgens oogartsen.nl kan een verkeerd passende of vervuilde lens klachten en zelfs een hoornvliesontsteking geven. Bij pijn, roodheid, wazig zicht of lichtgevoeligheid geldt: lens uit en laten meekijken. Zo werkt een contactlens veilig en comfortabel, met een grote SMEYEL.
