- Een contactlens is een dun, gebogen lensje dat op je tranenfilm ligt en het licht buigt voordat het je oog binnenkomt.
- De lens blijft op zijn plek door de tranenfilm en door de pasvorm die op jouw oog is gemeten.
- Een minlens spreidt het licht, een pluslens bundelt het licht.
- Een torische lens heeft per richting een andere sterkte en moet daarom stabiel op je oog liggen.
- Een multifocale lens heeft meerdere sterktezones, waardoor je hersenen wennen aan het beeld dat je nodig hebt.
Een contactlens is een dun, gebogen lensje dat op de tranenfilm van je oog ligt. Hoe werkt een contactlens dan precies? De lens buigt het licht net voordat het je oog binnenkomt, zodat het beeld scherp op je netvlies valt. In deze blog lees je achtereenvolgens hoe die correctie werkt, hoe de lens op zijn plek blijft, hoe de verschillende lenstypen het licht sturen en waarom zuurstof zo belangrijk is. Elk oog is anders: de vorm van je hoornvlies, je sterkte en je tranenfilm bepalen samen welke lens past. De sterkte en de pasvorm worden daarom altijd door een contactlensspecialist opgemeten, die ook controleert of de lens goed op je oog blijft zitten.
Hoe corrigeert een contactlens je zicht?
Een contactlens buigt het licht voordat het je oog binnenkomt. Bij een oogafwijking komt het licht niet precies op je netvlies samen, waardoor het beeld onscherp is. De lens verandert de richting van het licht net genoeg om dat samenkomen te verplaatsen naar het netvlies. Omdat de lens direct op je tranenfilm ligt, beweegt de correctie mee met je oog.
Je netvlies is de lichtgevoelige laag achter in je oog die het beeld omzet in signalen voor je hersenen. Valt het licht net voor of net achter dat netvlies samen, dan zie je wazig. Omdat een lens direct op het oog ligt en een brillenglas er een stukje voor zit, geeft een lens een iets ander beeldveld: je kijkt overal doorheen, ook naar de zijkant. Contactlenzen horen bij de lensverzorging en het lensgebruik dat zorgvuldig moet gebeuren.
Hoe blijft een contactlens op je oog zitten?
Een contactlens blijft op zijn plek door de dunne laag tranenvocht tussen de lens en je hoornvlies. Die laag houdt de lens tegen het oog aan en laat hem tegelijk meebewegen als je knippert. Ook de pasvorm helpt: de kromming en de diameter van de lens zijn afgestemd op de vorm van jouw oog. Een lens kan daarom niet achter je oog verdwijnen.
Klopt de pasvorm niet, dan beweegt de lens te veel of juist te weinig. Een lens die te veel schuift, voelt onrustig en kan het zicht laten wisselen; een lens die te strak zit, beperkt de traanuitwisseling. Daarom meet de specialist de kromming en diameter op je oog. Heb je het gevoel dat een lens is weggeschoven, lees dan wat je doet bij een lens kwijt in je oog. Meer over pasvorm en klachten staat bij problemen en complicaties.
Hoe werkt een minlens en hoe werkt een pluslens?
Een minlens is aan de randen dikker dan in het midden en spreidt het licht iets. Die lens gebruik je bij bijziendheid, waarbij het licht te vroeg samenkomt. Een pluslens is in het midden dikker en bundelt het licht juist. Die gebruik je bij verziendheid, waarbij het licht te laat samenkomt. In beide gevallen zorgt de lens dat het beeld op je netvlies scherp wordt.
De sterkte van een lens wordt uitgedrukt in dioptrie, met een min voor bijziendheid en een plus voor verziendheid. Je brilsterkte en je lenssterkte hoeven niet gelijk te zijn, omdat een lens dichter op je oog ligt dan een brillenglas. Daarom rekent de specialist je sterkte om bij het aanmeten en controleert hij het resultaat op je oog. De verplichte productinformatie bij de lens vermeldt de sterkte en de overige lensgegevens.
Hoe werkt een torische lens bij astigmatisme?
Bij astigmatisme is je hoornvlies niet in alle richtingen even sterk gekromd. Daardoor komt het licht in de ene richting anders samen dan in de andere. Een torische lens heeft daarom per richting een eigen sterkte. Zo’n lens moet stabiel op je oog liggen, want als hij ronddraait, valt de correctie op de verkeerde plek. De lens is gemaakt om zichzelf steeds in dezelfde stand te leggen.
Op de lensomschrijving zie je bij astigmatisme naast de sterkte ook een cilinder en een as. De cilinder geeft aan hoeveel extra correctie er in een bepaalde richting nodig is, en de as geeft aan in welke richting dat is. Omdat de stand van de lens bepaalt of die correctie goed valt, controleert de specialist bij het aanmeten hoe de lens op je oog gaat liggen. De precieze opbouw van een torische lens verschilt per merk en staat in de fabrikantdocumentatie.
Hoe werkt een multifocale contactlens?
Een multifocale contactlens heeft meerdere sterktezones in een lens. Daardoor komt er licht van dichtbij en van verder weg tegelijk op je netvlies. Je hersenen selecteren het beeld dat op dat moment nodig is. Die gewenning kost tijd en verschilt per persoon. De specialist bepaalt welk zoneontwerp bij je pupil, je leeftijd en je dagelijkse taken past en controleert het resultaat na de eerste draagperiode.
Multifocale lenzen zijn bedoeld voor presbyopie, het van nature minder scherp kunnen zien van dichtbij dat vanaf middelbare leeftijd optreedt. Hoe je hersenen leren kiezen uit de beelden lees je in de blog over multifocale lenzen en je brein. Een voorbeeld uit het assortiment is de multifocale contactlens OPZIE. Het zoneontwerp verschilt per merk; de optometrist beoordeelt welke opzet bij jouw ogen past.
Wat is het verschil tussen zachte en vormstabiele lenzen?
Een zachte lens is buigzaam en legt zich naar de vorm van je oog. Een vormstabiele lens houdt zijn eigen vorm en corrigeert daarmee ook onregelmatigheden in het hoornvlies. Vormstabiele lenzen zijn kleiner en vragen een eigen manier van reinigen en bewaren. Zachte lenzen voelen vaak sneller vertrouwd aan. Welk type past, hangt af van je hoornvlies, je sterkte en je draagpatroon.
Kort naast elkaar: een zachte lens is groter, buigzaam en vaak snel vertrouwd, en je verzorgt hem meestal met een alles-in-een vloeistof. Een vormstabiele lens is kleiner en steviger, vraagt wat meer gewenning en heeft een eigen verzorging voor vormstabiele lenzen. Wil je weten hoe een lens zonder onderhoud werkt, lees dan wat is een daglens. De materiaaleigenschappen verschillen per lens en staan in de fabrikantdocumentatie, met verzorging als vast onderdeel van veilig lensgebruik.
Zuurstof, pasvorm en regelmatige controle
Je hoornvlies heeft geen eigen bloedvaten en haalt zuurstof rechtstreeks uit de lucht. Een contactlens ligt daar tussen, dus het lensmateriaal en je draagduur bepalen hoeveel zuurstof je hoornvlies bereikt. Krijgt het hoornvlies te weinig zuurstof, bijvoorbeeld door te lang dragen, dan kan dat klachten geven. Daarom kiest de specialist een materiaal en een draagpatroon die bij jouw ogen passen.
Krijg je pijn, roodheid, wazig zicht of lichtgevoeligheid, haal de lens dan uit en laat je oog beoordelen. Wacht daar niet te lang mee. Bij nacontrole kijkt de specialist naar de pasvorm, je hoornvlies en je tranenfilm, omdat veranderingen niet altijd meteen opvallen. Contactlenzen zijn medische hulpmiddelen die begeleiding vragen. Wil je verder lezen, bekijk dan lenzen indoen stap voor stap of zoek een verkooppunt in de buurt. Voor de praktijk: bekijk de productinformatie in ons assortiment.
Deze informatie is algemeen van aard en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg bij klachten of twijfel je contactlensspecialist, opticien of (oog)arts.
Veelgestelde vragen over hoe een contactlens werkt
Voel je een contactlens op je oog?
In het begin merk je de lens vaak wel, daarna meestal niet meer. Je oog en je oogleden wennen na een korte tijd aan de lens, zodat je hem tijdens het dragen nauwelijks nog voelt. Een lichte gewaarwording bij het inzetten is normaal, maar een blijvend gevoel van irritatie, jeuk of een lens die er steeds in lijkt te zitten, is een reden om de lens uit te doen. Controleer of de lens niet omgekeerd, beschadigd of vuil is en zet een nieuwe in. Houden de klachten aan, laat je specialist dan meekijken naar de pasvorm en je tranenfilm.
Kan een contactlens achter je oog schieten?
Nee. Het bindvlies loopt vanaf je oog door naar de binnenkant van je ooglid, waardoor er geen doorgang is naar de ruimte achter je oog. Een lens kan dus niet verdwijnen of vast komen te zitten achter je oogbol. Wel kan een lens verschuiven, bijvoorbeeld naar boven onder je ooglid, waardoor je hem even niet voelt of ziet. Meestal komt de lens vanzelf weer naar voren als je knippert en rustig in verschillende richtingen kijkt. Lukt dat niet, lees dan wat je doet bij een lens kwijt in je oog, en forceer niets.
Waarom zie je met lenzen soms anders dan met een bril?
Een lens ligt direct op je oog en een brillenglas zit er een stukje voor. Daardoor verschilt het beeldveld: met lenzen kijk je overal doorheen, ook naar opzij, terwijl je bij een bril langs de rand van het glas kijkt. Ook de benodigde sterkte kan verschillen, omdat de afstand tussen de correctie en je oog anders is. Bij sterkere correcties is dat verschil groter. Daarom is je brilsterkte niet zomaar over te nemen als lenssterkte en rekent de specialist die om bij het aanmeten. Het beeld is anders, niet automatisch beter of slechter.
Hoe weet je welke sterkte je in lenzen nodig hebt?
Je brilsterkte is niet altijd gelijk aan je lenssterkte, dus je kunt de waarden van je bril niet zomaar overnemen. De contactlensspecialist bepaalt de lenssterkte tijdens het aanmeten, waarbij hij ook de kromming en diameter meet die bij jouw oog passen. Vaak volgt een proeflens om te zien hoe de lens op je oog ligt en hoe scherp je ermee ziet. Verandert je sterkte in de loop van de tijd, dan wordt de lens aangepast bij een controle. Koop daarom geen lenzen op eigen sterkte zonder aanmeting, ook niet online.
Wat betekent de kromming of basiscurve op de verpakking?
Dat is de mate waarin de lens is gebogen, vaak aangeduid als basiscurve of BC. De waarde geeft aan hoe bol of vlak de binnenkant van de lens is, zodat die past op de kromming van jouw hoornvlies. Een lens die te bol of te vlak is, zit niet lekker en kan te veel of te weinig bewegen. De juiste kromming wordt gekozen bij het aanmeten en hoort bij de rest van de lensgegevens, zoals de sterkte en de diameter. Deze waarden staan op de verpakking en in de bijsluiter, zodat je bij het bijbestellen dezelfde lens krijgt.
Werkt een contactlens ook bij een onregelmatig hoornvlies?
Vaak wordt daarvoor een vormstabiele of een grotere lens gebruikt, omdat die zijn eigen vorm behoudt en zo onregelmatigheden in het hoornvlies kan overbruggen. Een zachte lens legt zich naar de vorm van het oog en corrigeert een onregelmatig oppervlak minder goed. Welke oplossing past, beoordeelt een optometrist of contactlensspecialist na onderzoek van je hoornvlies. Ook lenzen zonder sterkte, zoals cosmetische lenzen, vragen begeleiding. Laat een lens bij een bijzondere hoornvliesvorm daarom altijd aanmeten door een vakmens.
Hoeveel zuurstof laat een contactlens door?
Dat verschilt per materiaal en per lensdikte en staat in de documentatie van de fabrikant. Moderne lensmaterialen laten doorgaans meer zuurstof door dan oudere materialen, maar de exacte waarde hoort bij het specifieke merk en type. Je hoornvlies haalt zuurstof uit de lucht, dus hoe meer zuurstof een lens doorlaat, hoe beter dat past bij langer dragen. Je specialist weegt de zuurstofdoorlaatbaarheid mee bij de keuze van je lens en je draagpatroon. Zelf de draagduur oprekken is niet verstandig, ook niet met een zuurstofrijk materiaal.
Waarom moet je met lenzen op controle komen?
Bij controle wordt gekeken naar de pasvorm, je hoornvlies en je tranenfilm. Veranderingen aan je oog of aan de manier waarop de lens ligt, merk je zelf niet altijd op tijd, terwijl ze wel invloed hebben op de veiligheid van het lensdragen. Tijdens een nacontrole kan de specialist de lens of het draagpatroon aanpassen voordat er klachten ontstaan. Ook je sterkte kan in de loop van de tijd veranderen. Kom daarom terug op de momenten die je specialist afspreekt, en eerder als je klachten hebt. Zo blijft lensdragen prettig en veilig.
Kun je met lenzen scherper zien dan met een bril?
Dat hangt af van je ogen en je correctie. Voor sommige mensen geeft een lens een rustiger of vollediger beeld, omdat je overal doorheen kijkt en er geen rand in beeld zit. Bij een sterke correctie kan het beeld met lenzen ook een natuurlijker formaat hebben dan met een bril. Toch is het beeld vooral anders, niet automatisch beter: welke oplossing het prettigst is, verschilt per persoon en per situatie. De specialist kan met je bespreken wat bij jouw ogen en je dagelijkse taken past, zoals werk, sport of autorijden.
Wat doe je als je zicht met lenzen wisselt of wazig wordt?
Haal de lens uit en zet je bril op. Wisselend of wazig zicht kan komen door een droge lens, een lens die is verschoven, aanslag op de lens of een lens die omgekeerd zit. Controleer de lens, maak hem zo nodig schoon of vervang hem, en kijk of het beeld dan stabiel is. Blijft het zicht wisselen of gaat het gepaard met pijn, roodheid of lichtgevoeligheid, laat je ogen dan beoordelen door je opticien of oogarts. Meer over klachten bij lensdragen lees je bij Thuisarts. Wacht bij aanhoudende klachten niet te lang met hulp.
