- Nee, lenzen schoonmaken met water of afwasmiddel is onveilig en kan ernstige oogschade geven.
- Water is niet steriel en kan micro-organismen zoals Acanthamoeba bevatten die een hardnekkige hoornvliesinfectie veroorzaken.
- Afwasmiddel, zeep, shampoo en speeksel horen nooit op een lens: ze desinfecteren niet en laten irriterende resten achter.
- Gebruik alleen een vloeistof die voor het lenstype is bedoeld, zoals een alles-in-één of peroxidesysteem.
- Geen vloeistof bij de hand? Daglenzen weggooien, bij herbruikbare lenzen tijdelijk de bril op.
Kun je lenzen schoonmaken met water of afwasmiddel als de lenzenvloeistof op is? Het is een begrijpelijke vraag, maar het antwoord is duidelijk: nee. Water, afwasmiddel, zeep, shampoo, speeksel en zelfgemaakte zoutoplossingen horen nooit op een contactlens. Ze reinigen en desinfecteren niet zoals het hoort, en vooral water brengt een reëel risico op een ernstige hoornvliesinfectie met zich mee. In deze uitleg lees je waarom deze noodoplossingen gevaarlijk zijn, wat je wél doet als de vloeistof op is en hoe je een drager helpt om lenzen veilig te reinigen.
Kun je lenzen schoonmaken met water?
Nee, lenzen schoonmaken met water is nooit veilig, ook niet met gefilterd of gekookt water, omdat water niet steriel is en micro-organismen kan bevatten. Het bekendste risico is Acanthamoeba, een parasiet die in leidingwater, zwembadwater en de grond voorkomt en die zich in het hoornvlies kan nestelen.
Een Acanthamoeba-keratitis is een zeldzame maar zeer ernstige infectie die moeilijk te behandelen is en blijvende schade kan geven. Het RIVM onderzoekt deze infecties samen met Nederlandse oogartsen in de FUSACA-studie naar hoornvliesinfecties, en het Oogfonds beschrijft hoe hardnekkig zo’n infectie kan zijn. Daarnaast kan water zachte lenzen doen opzwellen of laten vervormen, waardoor ze slechter passen en aan het oog gaan plakken. De regel is dus simpel: geen water op of bij lenzen.
Kun je lenzen schoonmaken met afwasmiddel of zeep?
Nee, afwasmiddel, zeep en shampoo zijn niet gemaakt voor het oog en horen nooit op een lens. Ze desinfecteren de lens niet goed en laten een dun laagje achter dat op het oog kan prikken, irriteren of het zicht wazig maken.
Dat geldt ook voor andere huis-tuin-en-keukenmiddelen die soms als noodoplossing langskomen, zoals speeksel of zelfgemaakte zoutoplossingen. Speeksel zit vol bacteriën, en een zelfgemaakte oplossing is niet steriel en niet op de juiste sterkte. Volgens oogartsen.nl draagt een verkeerde of vervuilde vloeistof bij aan irritatie en in ernstige gevallen aan een hoornvliesontsteking. Alleen een vloeistof die speciaal voor contactlenzen is ontwikkeld, reinigt en desinfecteert op een veilige manier.
Waarom is een lenzenvloeistof wel veilig en water niet?
Een lenzenvloeistof is speciaal ontwikkeld om lenzen te reinigen, te desinfecteren en te bewaren, en is steriel en op de juiste samenstelling afgestemd. Water en zeep missen precies die eigenschappen: ze doden schadelijke micro-organismen niet en zijn niet afgestemd op het gevoelige oogoppervlak.
Een goede vloeistof haalt vet, eiwit en kiemen van de lens en houdt de lens tot het volgende gebruik veilig. Voor zachte lenzen gebruik je meestal een alles-in-één vloeistof of een peroxidesysteem; vormstabiele lenzen vragen een eigen systeem. Meer achtergrond over de werking lees je in de blog wat is lenzenvloeistof. Het volledige overzicht per lenstype staat in de categorie contactlensverzorging.
Wat doe je als de lenzenvloeistof op is?
Als de vloeistof op is, gebruik dan nooit een noodoplossing als water of afwasmiddel, maar kies voor een veilig alternatief. Bij daglenzen is dat eenvoudig: gooi de lenzen weg en doe een verse set in. Daglenzen zijn nooit bedoeld om te bewaren of opnieuw te gebruiken.
Draagt iemand herbruikbare lenzen en is de vloeistof op, laat de lenzen dan uit en zet tijdelijk de bril op tot er verse vloeistof is. Een lens een nacht bewaren in water of zout water uit de keuken is geen optie, want dan begint het infectierisico juist. Zorg daarom dat er altijd een reservefles vloeistof in huis of op het werk is, zodat de verleiding van een noodoplossing niet ontstaat.
Hoe reinig je lenzen wel veilig, stap voor stap?
Veilig reinigen begint met schone, droge handen en verse vloeistof, en verloopt daarna volgens de instructies bij het lenstype. Was je handen met zeep, spoel ze goed af en droog ze met een pluisvrije doek voordat je de lens aanraakt.
Reinig de lens met de daarvoor bedoelde vloeistof, bewaar de lens in een schoon doosje met vers gevulde vloeistof en vul dat doosje nooit bij met een restje. Oogartsen.nl adviseert het lenzendoosje na elk gebruik leeg te gooien, om te spoelen met verse vloeistof, open en droog te laten drogen en het regelmatig te vervangen. Zo blijft de hele keten van reinigen tot bewaren veilig.
Wat zijn de risico’s als het toch misgaat?
Gaat het toch mis met water of een verkeerde oplossing, dan kunnen klachten variëren van irritatie tot een ernstige hoornvliesontsteking. Let op signalen als pijn, aanhoudende roodheid, wazig zicht, lichtgevoeligheid of het gevoel van een vuiltje dat niet weggaat.
Bij die signalen geldt: neem de lenzen direct uit en wacht niet af. Een hoornvliesontsteking vraagt om snelle beoordeling, omdat blijvende schade anders op de loer ligt. Twijfel je over een klacht of over de juiste verzorging, dan is een gespecialiseerde opticien of contactlensspecialist het juiste aanspreekpunt, die zo nodig doorverwijst naar de oogarts. Zo houd je ogen gezond en lenzen veilig, met een grote SMEYEL.
