TL;DR
- Er bestaat geen vaste bewaartermijn voor alle lenzen, want de termijn hoort bij het product en niet bij de lens in het algemeen.
- De bewaartermijn staat altijd in de bijsluiter van de lenzenvloeistof en in de productinformatie van de lens.
- Bij een alles-in-een vloeistof geldt een maximale bewaarperiode in de gesloten houder, daarna verwissel je de vloeistof voordat de lens weer op het oog gaat.
- Bij een peroxidesysteem is de lens pas veilig te dragen als de vloeistof volledig geneutraliseerd is, en na de neutralisatie geldt een eigen maximale bewaartijd.
- Daglenzen bewaar je nooit, ook niet een nacht, omdat ze voor eenmalig gebruik zijn en na uitnemen weggegooid worden.
Hoe lang je lenzen in lenzenvloeistof kunt bewaren, hangt af van de vloeistof en van de lens. De fabrikant bepaalt de maximale bewaarperiode en vermeldt die in de bijsluiter. Houd je die periode niet aan, dan verlies je de garantie op desinfectie en moet de lens opnieuw worden gereinigd voordat hij op het oog gaat. Er bestaat dus geen termijn die voor alle lenzen klopt.
Waarom is er geen vaste bewaartermijn voor alle lenzen?
Een vaste termijn voor alle lenzen bestaat niet, omdat de bewaarperiode volgt uit de samenstelling van de vloeistof en uit het materiaal van de lens. Een peroxidesysteem werkt anders dan een alles-in-een vloeistof, en een vormstabiele lens vraagt andere producten dan een zachte lens. De fabrikant test die combinatie en legt de uitkomst vast in de productinformatie. Daarom is de bijsluiter leidend.
Drie variabelen bepalen samen de termijn: het type vloeistof, het lensmateriaal en of de houder tussentijds is geopend. Een geopende houder verandert de situatie, omdat de vloeistof dan al is aangesproken en niet meer de volledige werking heeft. De fabrikant test welke combinatie van vloeistof en lensmateriaal veilig is en voor hoe lang. Deze algemene verzorgingsprincipes verklaren waarom je nooit zomaar een termijn van het ene product op het andere kunt overzetten.
Hoe lang bewaar je lenzen in een alles-in-een vloeistof?
In een alles-in-een vloeistof blijft de lens in de gesloten houder tot de maximale bewaarperiode die de fabrikant noemt. Een alles-in-een vloeistof reinigt, desinfecteert, spoelt en bewaart zachte lenzen in een product. Blijft de lens langer in de houder liggen dan de fabrikant toestaat, dan vul je de houder met verse vloeistof en laat je de lens de volledige contacttijd staan voordat je hem inzet.
Heeft een lens langer in de houder gelegen dan toegestaan, dan gooi je de oude vloeistof weg, vul je de houder met verse vloeistof en laat je de lens opnieuw de volledige contacttijd staan. Zo krijgt de lens weer een volledige reinigings- en desinfectiecyclus. In de categorie alles-in-een vloeistoffen voor zachte lenzen vind je de vloeistoffen die SMEYEL levert voor zachte lenzen; de exacte bewaarperiode en contacttijd staan per product in de bijsluiter.
Welke termijn geldt, verschilt dus per fles. Bij de Regard alles-in-een vloeistof van Avizor lees je de bewaarperiode en de contacttijd terug in de bijsluiter. Deze vloeistof is geschikt voor alle zachte lenzen, inclusief silicone hydrogel, en laat geen conserveermiddel achter in het oog. Voor dragers die gevoelig reageren op hulpstoffen is dat een reden om juist deze vloeistof mee te geven.
Hoe zit dat bij een peroxidesysteem?
Bij een peroxidesysteem bewaar je de lens pas als de vloeistof volledig geneutraliseerd is. Neutraliseren betekent dat de waterstofperoxide is omgezet in een zoutoplossing die het oog verdraagt. De fabrikant noemt de benodigde inwerktijd en de maximale periode waarin de lens daarna in de geneutraliseerde vloeistof mag blijven. Onderbreek de cyclus nooit en gebruik altijd de houder die bij het systeem hoort.
Na de neutralisatie kan de lens niet oneindig in de houder blijven staan; ook daarvoor geldt een maximale periode uit de productinformatie. Onderbreek je de cyclus, bijvoorbeeld door de lens er te vroeg uit te halen, dan begin je opnieuw met verse vloeistof en een volledige cyclus. Een lens uit een niet-voltooide cyclus mag niet op het oog, omdat er dan nog niet-geneutraliseerde peroxide in de houder kan zitten, wat volgens de informatie over klachten bij lensgebruik prikkeling van het oog kan geven. Bekijk de peroxidesystemen in het assortiment; de inwerktijd staat per systeem in de bijsluiter.
Plan de cyclus daarom vooruit. Bij het Ever Clean Plus peroxide-systeem van Avizor duurt de neutralisatie twee uur, dus gaan de lenzen ’s avonds op tijd in de houder. Dit systeem werkt met een neutralisatietablet en is te gebruiken voor zachte, vormstabiele en scleralenzen. Geef die twee uur expliciet mee aan de drager, zodat de lens niet te vroeg uit de houder komt.
Kun je daglenzen bewaren in lenzenvloeistof?
Nee, daglenzen bewaar je nooit in lenzenvloeistof. Een daglens is bedoeld voor eenmalig gebruik en gaat na het uitnemen weg. De lens is niet ontworpen om te worden gereinigd, gedesinfecteerd of hergebruikt, ook niet na een nacht in de houder. Adviseer dragers om altijd een reservepaar bij zich te houden, zodat de verleiding om een gebruikte daglens te bewaren wegvalt.
Het verschil in vervangschema tussen een daglens en een herbruikbare lens verklaart waarom bewaren hier niet aan de orde is: een daglens heeft geen reinigingsstap in zijn ontwerp. Meer daarover lees je in de blog wat is een daglens. De principes achter de vervangschema’s laten zien dat je een product altijd gebruikt zoals het is ontworpen.
Waarom mag je lenzen nooit in water bewaren?
Kraanwater is geen bewaarmiddel voor contactlenzen. Water desinfecteert niet en kan micro-organismen bevatten die zich in de lenshouder vermeerderen, zoals blijkt uit onderzoek van het RIVM en de informatie van het Oogfonds over acanthamoeba. Een lens die in water heeft gelegen, gaat niet meer op het oog. Bewaar lenzen uitsluitend in een vloeistof die de fabrikant daarvoor heeft bedoeld, en gooi de oude vloeistof na elk gebruik weg in plaats van bij te vullen. Meer hierover lees je in de blog lenzen schoonmaken met water.
Wanneer verwissel je de bewaarvloeistof en de lenshouder?
Verse vloeistof bij elke bewaarronde is de regel. Vul een houder nooit bij, want de resterende vloeistof heeft zijn werking al gebruikt. Leeg de houder na het inzetten van de lenzen, spoel hem met de vloeistof die de fabrikant daarvoor aanwijst en laat hem open drogen. De fabrikant geeft aan hoe lang de vloeistof na opening bruikbaar blijft en wanneer de houder vervangen moet worden.
De balieroutine die je een drager meegeeft: lenzen inzetten, houder legen, omspoelen met de aangewezen vloeistof, ondersteboven laten drogen op een schone tissue, en bij de volgende bewaarronde vullen met verse vloeistof. Vervang de houder volgens het advies van de fabrikant, of eerder bij beschadiging of aanslag. Deze hygieneprincipes rond de lenshouder horen bij veilig lensgebruik. Bekijk de lenshouders en het lensmatje bij de lenshouders en accessoires.
Welke vloeistof past bij de lenzen van jouw drager?
De bewaartermijn hangt dus af van de vloeistof die je meegeeft, en die keuze begint bij het lensmateriaal. In het overzicht contactlensverzorging vind je alle vloeistoffen, van alles-in-een tot peroxide, met per product de bijbehorende contacttijd en bewaarperiode. Zoek je een conserveermiddelvrije vloeistof voor zachte lenzen, dan is de Regard alles-in-een vloeistof een logische kandidaat; voor een peroxidecyclus met neutralisatietablet is dat het Ever Clean Plus peroxide-systeem.
Wil je eerst scherp hebben wat er in een lenzenvloeistof zit en welke stap welk werk doet, lees dan wat lenzenvloeistof is. Twijfel je over de toepassing of over de verpakkingsgrootte voor jouw praktijk, neem dan contact op met SMEYEL om het door te nemen.
Veelgestelde vragen over lenzen bewaren in lenzenvloeistof
Kan een lens uitdrogen in een dichte lenshouder?
Ja. Als de houder niet goed sluit of te weinig vloeistof bevat, kan de lens uitdrogen en vervormen. Een lens moet volledig onder de vloeistof liggen om zijn vorm en zijn desinfectie te behouden. Vul de houder daarom tot de aangegeven lijn en controleer of het deksel goed dicht zit. Ook een oude of beschadigde houder die niet meer goed afsluit, kan uitdroging veroorzaken. Een uitgedroogde lens gaat niet meer op het oog: het materiaal is dan vervormd en niet meer betrouwbaar. Gooi zo’n lens weg en gebruik een nieuwe, of laat de lens bij twijfel beoordelen door de specialist.
Wat doe je met een lens die weken in de houder heeft gelegen?
Behandel de lens als niet meer betrouwbaar en bespreek vervanging. Een lens die veel langer in de houder heeft gelegen dan de fabrikant toestaat, heeft geen gegarandeerde desinfectie meer, en de vloeistof kan zijn werking hebben verloren of verdampt zijn. Is de vloeistof verkleurd, verdampt of vertoont de lens een afwijking zoals een aanslag of vervorming, dan is hergebruik geen optie. Ook zonder zichtbare afwijking is voorzichtigheid op zijn plaats. Bij twijfel kiest de specialist voor een nieuwe lens in plaats van een lens die mogelijk niet meer schoon of vormvast is. Zekerheid over de veiligheid weegt hier zwaarder dan de kosten van een nieuwe lens.
Mag je de lenshouder bijvullen met verse vloeistof?
Nee. Bijvullen verdunt de werkzame stof en de resterende vloeistof is al verbruikt, waardoor de desinfectie niet meer gegarandeerd is. De vloeistof die al in de houder zit, heeft zijn reinigende en desinfecterende werking gebruikt tijdens de vorige bewaarronde. Leeg de houder daarom volledig, spoel hem zo nodig om met verse vloeistof en vul hem opnieuw. Dit geldt voor elk type bewaarvloeistof, zowel voor een alles-in-een vloeistof als voor een peroxidesysteem. Bijvullen lijkt zuinig, maar levert een onbetrouwbare bewaring op. Verse vloeistof bij elke ronde is een van de belangrijkste hygieneregels die je een drager meegeeft.
Verandert de bewaartermijn bij een vormstabiele lens?
Ja. Vormstabiele lenzen vragen eigen producten en eigen termijnen, die verschillen van die voor zachte lenzen. Het materiaal van een vormstabiele lens is anders, en de vloeistoffen voor deze lenzen zijn daarop afgestemd. De fabrikant van de vloeistof voor vormstabiele lenzen geeft de bewaarperiode en de contacttijd in de bijsluiter. Gebruik geen vloeistof voor zachte lenzen bij een vormstabiele lens zonder dat de fabrikant dat uitdrukkelijk toestaat, want de combinatie is dan niet getest. Adviseer de drager altijd het product dat bij zijn specifieke lens hoort, en leg uit waarom hij niet kan wisselen tussen systemen.
Geldt voor een scleralens een andere bewaarperiode?
Scleralenzen zijn groter en vragen een houder en een systeem die daarop zijn afgestemd. Door de grotere diameter passen deze lenzen niet in een standaardhouder en gebruik je een houder met ruimere vakken. Volg de productinformatie van het gekozen peroxide- of vormstabielsysteem en de houder die daarbij hoort, voor zowel de contacttijd als de bewaarperiode. Ook hier geldt dat de fabrikant de combinatie test en de termijnen vastlegt. Wissel niet zomaar tussen systemen of houders, en overleg bij twijfel met de leverancier of de specialist welke producten bij een scleralens horen. De bijsluiter van het gekozen systeem blijft leidend.
Kun je een lens meerdere nachten in dezelfde vloeistof laten?
Alleen als de fabrikant dat expliciet toestaat en binnen de door de fabrikant genoemde periode. Sommige vloeistoffen staan toe dat een lens een aantal dagen in de gesloten houder blijft, andere niet. Die maximale periode staat in de bijsluiter en is per product verschillend. Blijft de lens langer in de houder dan toegestaan, of twijfel je, vervang dan de vloeistof en laat de lens de volledige contacttijd opnieuw staan voordat hij weer op het oog gaat. Ga niet af op de aanname dat de lens wel goed zal zijn, maar op wat de fabrikant aangeeft. Zo houd je de desinfectie gegarandeerd en voorkom je onnodig risico.
Wat betekent contacttijd precies?
De contacttijd is de minimale periode dat de lens in de vloeistof moet liggen voordat de desinfectie is voltooid. Tijdens die tijd doet de vloeistof zijn werk: reinigen en het onschadelijk maken van micro-organismen. Die tijd staat in de bijsluiter en verschilt per product; bij een peroxidesysteem hangt de contacttijd samen met de neutralisatietijd. Houd je een kortere tijd aan dan voorgeschreven, dan is de desinfectie onvoldoende en is de lens niet veilig om te dragen. Zet een lens dus nooit eerder in dan na de volledige contacttijd, ook niet als je haast hebt. Leg dit ook uit aan de drager, zodat hij de tijd thuis aanhoudt.
Hoe leg je een bewaartermijn uit aan een drager die om een getal vraagt?
Noem het getal dat op de bijsluiter van het geleverde product staat en schrijf het op de instructie die je meegeeft. Zo krijgt de drager toch het concrete antwoord dat hij zoekt, maar dan gekoppeld aan zijn eigen product. Leg erbij uit dat het getal bij dat specifieke product hoort en niet bij lenzen in het algemeen, zodat hij het niet overzet naar een ander merk of een andere vloeistof. Wijs hem op de bijsluiter en de verpakking, zodat hij de termijn zelf kan terugvinden. Deze aanpak voorkomt misverstanden en geeft de drager houvast zonder een algemeen getal te noemen dat niet klopt.
Wat doe je bij een onderbroken peroxidecyclus?
Begin opnieuw met verse vloeistof en een volledige cyclus. Een halve neutralisatie betekent dat er nog waterstofperoxide in de houder zit, en die mag niet op het oog komen, omdat niet-geneutraliseerde peroxide het oog prikkelt. Haal je de lens er per ongeluk te vroeg uit of onderbreek je de cyclus op een andere manier, gooi de vloeistof dan weg, vul de houder opnieuw en laat de volledige inwerktijd verstrijken. Kort de neutralisatietijd nooit in en gebruik altijd de houder die bij het systeem hoort, want die is onderdeel van de neutralisatie. Leg dit ook duidelijk uit aan dragers die met een peroxidesysteem starten.
Waar vindt de drager de bewaartermijn zelf terug?
In de bijsluiter in de verpakking van de lenzenvloeistof en op de verpakking zelf. Daar staan de contacttijd, de bewaarperiode en de houdbaarheid na opening. Adviseer dragers om de bijsluiter te bewaren zolang de fles in gebruik is, zodat ze de gegevens kunnen nalezen. Schrijf de belangrijkste termijn ook op de instructie die je meegeeft bij aflevering, zodat de drager niet hoeft te zoeken. Wisselt de drager van product, wijs er dan op dat de termijnen kunnen veranderen en dat hij de nieuwe bijsluiter moet lezen. Zo blijft de juiste informatie steeds bij het juiste product, ook thuis.
