Astigmatisme

astigmatisme, cilindrische afwijking, cilinder, hornvlieskromming, astigmatisch, niet-sferische afwijking, torisch
Astigmatisme is een refractieafwijking waarbij je hoornvlies of ooglens niet gelijkmatig gebogen is, waardoor je zowel veraf als dichtbij wazig of vertekend ziet. Het komt vaak voor en kan gecorrigeerd worden met een bril, contactlenzen of een ooglaserbehandeling.
Refractie afwijkingen

Wat is astigmatisme?

Astigmatisme is een veelvoorkomende refractieafwijking waarbij het hoornvlies of de lens van je oog niet gelijkmatig gebogen is. Bij een oog zonder astigmatisme is het hoornvlies mooi rond, als een voetbal. Bij astigmatisme is het hoornvlies meer ovaal gevormd, vergelijkbaar met een rugbybal. Hierdoor worden lichtstralen niet op één punt op het netvlies gebundeld, maar op meerdere punten of lijnen. Het gevolg is dat je zowel veraf als dichtbij wazig, vertekend of verdubbeld ziet.

Astigmatisme wordt uitgedrukt in cilinder (cyl) en as. De cilinder geeft de sterkte van de afwijking aan in dioptrieen, de as geeft de richting aan waarin de kromming zit, uitgedrukt in graden tussen 0 en 180. Je vindt deze waarden terug op je brillenrecept of contactlensrecept, vaak als cyl en axis of ax.

De oorzaak van astigmatisme is meestal aangeboren en erfelijk, maar het kan ook ontstaan door littekens op het hoornvlies, een oogblessure of een oogziekte zoals keratoconus. Astigmatisme komt vaak samen voor met bijziendheid of verziendheid.

Goed om te weten

Hoe merk je astigmatisme?

Mensen met astigmatisme zien vaak wazig of vertekend, zowel in de verte als dichtbij. Letters kunnen er uitgerekt of scheef uitzien, en lijnen kunnen vervormd lijken. Ook hoofdpijn, vermoeide ogen en moeite met scherp zien bij weinig licht zijn veelvoorkomende klachten. Lichte vormen van astigmatisme geven soms weinig klachten, omdat je ogen het verschil deels compenseren door samen te knijpen of extra scherp te stellen, wat juist tot vermoeidheid kan leiden.

Correctie met contactlenzen

Astigmatisme kan gecorrigeerd worden met speciale contactlenzen die torische lenzen worden genoemd. Deze lenzen hebben een cilindrische correctie ingebouwd en zijn zo ontworpen dat ze stabiel in je oog blijven liggen, zodat de correctie op de juiste plek blijft. Torische lenzen zijn beschikbaar als zachte daglenzen, maandlenzen en ook als vormvaste lenzen. Bij SMEYEL vind je een breed assortiment contactlenzen voor astigmatisme, zowel voor consumenten als voor opticiens.

Wanneer naar de opticien of oogarts?

Als je last hebt van wazig zien, hoofdpijn of vermoeide ogen, laat dan een oogmeting doen bij je opticien of optometrist. Astigmatisme wordt vastgesteld met een refractiemeting, waarbij de sterkte en de as van de afwijking nauwkeurig worden bepaald. Bij jonge kinderen of bij plotselinge veranderingen in je zicht is het verstandig om naar een oogarts te gaan.

Veelgestelde vragen

Astigmatisme is meestal stabiel, maar kan in de loop van je leven licht veranderen, bijvoorbeeld door veroudering of door druk van de oogleden op het hoornvlies. Bij sommige oogaandoeningen, zoals keratoconus, kan astigmatisme wel duidelijk toenemen. Laat je ogen daarom regelmatig controleren door je opticien of oogarts, zodat je correctie actueel blijft.

Ja, astigmatisme kan goed gecorrigeerd worden met torische contactlenzen. Deze lenzen hebben een speciale vorm en gewicht of markering waardoor ze stabiel in je oog blijven liggen. Ze zijn beschikbaar als zachte en vormvaste lenzen, en in verschillende draagschema's zoals dag- en maandlenzen. Je opticien of contactlensspecialist past de lenzen aan op basis van je oogmeting.

De as geeft de richting aan waarin de cilindrische correctie van je torische lens moet staan, uitgedrukt in graden tussen 0 en 180. Deze waarde zorgt ervoor dat de lens op de juiste manier in je oog gepositioneerd wordt om het astigmatisme te corrigeren. De as staat op je recept vaak als 'axis' of 'ax', en is net zo belangrijk als de sterkte van de cilinder.

Dat hangt af van de sterkte van het astigmatisme en de klachten die je ervaart. Lichte vormen geven soms weinig last en hoeven niet altijd gecorrigeerd te worden. Bij matige tot sterke vormen, of als je last hebt van wazig zien, hoofdpijn of vermoeide ogen, is correctie met een bril of contactlenzen wel aan te raden. Je opticien of optometrist kan je hier persoonlijk advies over geven.

Auteur & updates

Auteur:
Publicatiedatum: 13-07-2026
Laatste update: 13-07-2026