Ooglens

De ooglens is een helder, biconvex (aan beide kanten bol) orgaan in je oog, ongeveer ter grootte van een erwt. Hij ligt direct achter de iris en de pupil, en wordt op zijn plaats gehouden door dunne vezels die hem verbinden met het ciliairlichaam. De ooglens bestaat voor een groot deel uit water en eiwitten, en heeft geen bloedvaten of zenuwen, waardoor hij doorzichtig blijft.

De belangrijkste functie van de ooglens is het bundelen van licht dat door de pupil valt, zodat het scherp wordt afgebeeld op het netvlies aan de achterkant van je oog. Door de spieren van het ciliairlichaam kan de ooglens van vorm veranderen: hij wordt boller om dichtbij scherp te zien (accommodatie) en vlakker om veraf scherp te zien. Dit vermogen om te accommoderen neemt met de leeftijd af, wat je merkt als je ouder wordt en moeite krijgt met lezen op korte afstand.

De ooglens blijft je hele leven groeien, zij het heel langzaam. Naarmate je ouder wordt, wordt de lens dikker en minder elastisch. Dit kan leiden tot presbyopie (ouderdomsverziendheid) en op den duur tot vertroebeling van de lens, wat staar of cataract wordt genoemd.

Accommodatie en scherp zien

De ooglens past zich voortdurend aan om objecten op verschillende afstanden scherp te kunnen zien. Dit proces heet accommodatie. Bij het kijken naar iets dichtbij trekken de ciliairspieren samen, waardoor de lens boller wordt en sterker breekt. Bij het kijken naar de verte ontspannen de spieren en wordt de lens vlakker. Dit gebeurt automatisch en onbewust.

Veranderingen met de leeftijd

Vanaf je geboorte groeit de ooglens langzaam door. Rond je veertigste begint de lens zijn elasticiteit te verliezen, waardoor accommoderen moeilijker wordt. Dit is een normaal verouderingsproces en leidt tot presbyopie: je hebt dan vaak een leesbril of multifocale correctie nodig om dichtbij scherp te zien. Later in het leven kan de lens troebel worden, wat staar wordt genoemd. Dit is een geleidelijk proces waarbij het zicht wazig of minder helder wordt.

De ooglens en refractie

Samen met het hoornvlies is de ooglens verantwoordelijk voor de brekingskracht van je oog. Het hoornvlies zorgt voor het grootste deel van de breking, maar de ooglens fijnafstemming door te accommoderen. Als de ooglens te sterk of te zwak breekt in verhouding tot de lengte van je oog, ontstaan er refractiefouten zoals bijziendheid, verziendheid of astigmatisme. Deze worden meestal gecorrigeerd met een bril of contactlenzen.

Wanneer naar de oogarts?

Veranderingen in de ooglens zijn vaak een natuurlijk onderdeel van het ouder worden, maar plotselinge veranderingen in je zicht, wazig zien, halo's rond lichten of verminderd kleurenzien kunnen wijzen op een aandoening van de lens. Heb je dit soort klachten of twijfel je, laat het dan beoordelen door je opticien, optometrist of oogarts.