Sclera

De sclera is het ondoorzichtige, witte buitenste vlies dat ongeveer vijf zesde van het oogoppervlak bedekt. Het vormt samen met het doorzichtige hoornvlies de buitenste laag van je oogbol. Waar het hoornvlies aan de voorkant van je oog zit en licht doorlaat, neemt de sclera de rest van de oogbol voor zijn rekening en zorgt voor stevigheid en bescherming.

De sclera bestaat uit stevig bindweefsel, vooral collageenvezels, die het oog zijn karakteristieke witte kleur geven. Het weefsel is relatief dik, ongeveer een halve tot een hele millimeter, en vormt een beschermende schil rond de kwetsbare binnenstructuren zoals het netvlies, de lens en het glasvocht. Aan de achterkant van het oog loopt de oogzenuw door de sclera naar buiten, via een opening die de lamina cribrosa wordt genoemd.

Aan de buitenkant wordt de sclera bedekt door het bindvlies, een dun slijmvlies dat ook de binnenkant van je oogleden bekleedt. Aan de binnenkant grenst de sclera aan het vaatvlies, het middelste laagje van de oogwand dat onder andere de iris en het stralenlichaam bevat. De sclera zelf bevat weinig bloedvaten, waardoor het weefsel zijn witte kleur behoudt.

De stevigheid van de sclera is belangrijk voor de oogdruk: het weefsel houdt de vorm van de oogbol in stand, ook wanneer de druk in het oog iets fluctueert. Bij sommige aandoeningen of door veroudering kan de sclera dunner worden of verkleuren, maar bij de meeste mensen blijft het oogwit gedurende het hele leven stevig en wit.

Functie en belang van de sclera

De sclera vervult een aantal belangrijke functies in je oog. Ten eerste geeft het de oogbol zijn bolvorm en zorgt het ervoor dat het oog zijn structuur behoudt, ook bij beweging of drukveranderingen. Ten tweede beschermt het de kwetsbare binnenstructuren tegen mechanische schade van buitenaf. Ten derde biedt de sclera aanhechtingspunten voor de zes oogspieren die je oog in alle richtingen kunnen bewegen.

Kleur en uiterlijk van het oogwit

Bij de meeste mensen is de sclera helder wit, maar de tint kan licht variëren. Bij baby's en jonge kinderen kan het oogwit soms een licht blauwige zweem hebben doordat de sclera nog dunner is en het donkere vaatvlies eronder iets doorschemert. Bij ouderen kan het oogwit juist een licht geelachtige tint krijgen door afzetting van vet of door veroudering van het bindweefsel. Een plotselinge verkleuring, zoals een gele tint over het hele oogwit, kan wijzen op een aandoening elders in het lichaam en is iets om te laten beoordelen door je huisarts of oogarts.

Rode ogen en de sclera

Hoewel de sclera zelf weinig bloedvaten bevat, ligt het bindvlies er vlak bovenop. Wanneer de bloedvaatjes in het bindvlies verwijd zijn, bijvoorbeeld door vermoeidheid, droge lucht, irritatie of een lichte ontsteking, zie je dat als roodheid op het oogwit. De sclera zelf is dan niet aangedaan, maar de roodheid is wel zichtbaar op het witte oppervlak. Houd je klachten aan of heb je pijn, dan is het verstandig om contact op te nemen met je opticien, optometrist of oogarts.

Contactlenzen en de sclera

Zachte contactlenzen bedekken het hoornvlies en rusten met hun rand op het begin van de sclera, net voorbij de overgang tussen hoornvlies en oogwit. Harde lenzen zijn kleiner en liggen voornamelijk op het hoornvlies, maar ook hier kan de lensrand in contact komen met de rand van de sclera. Een goede pasvorm en verzorging van je lenzen is belangrijk om irritatie van het oogoppervlak te voorkomen. Heb je vragen over je lenzen of het comfort van je ogen, bespreek dat dan met je opticien of lensspecialist.