Synoptofoor

Een synoptofoor is een speciaal optisch instrument dat in de oogheelkunde en orthoptie wordt ingezet om te meten hoe goed je beide ogen samenwerken. Het apparaat bestaat uit twee buizen met spiegels en lenzen, waardoor elk oog een apart beeld te zien krijgt. Door de hoek tussen die buizen te veranderen, kan de orthoptist of oogarts precies bepalen of je ogen parallel staan, naar binnen of naar buiten wijken, en of je hersenen de beelden van beide ogen tot één geheel kunnen samenvoegen.

Het toestel wordt vooral gebruikt bij de diagnostiek en behandeling van strabismus, oftewel schele ogen, en bij amblyopie, ook wel lui oog genoemd. Met een synoptofoor kan de specialist meten onder welke hoek je ogen staan, of er sprake is van onderdrukking van één oog, en of je dieptezicht aanwezig is. Daarnaast kan het apparaat dienen als trainingsinstrument: door oefeningen met wisselende beelden leer je je ogen beter samen te laten werken.

Een synoptofoor wordt uitsluitend gebruikt in een professionele setting, zoals een oogartspraktijk of orthoptische kliniek. Het onderzoek is pijnloos en duurt meestal een paar minuten tot een kwartier, afhankelijk van de vraagstelling.

Wanneer wordt een synoptofoor ingezet?

Een synoptofoor wordt gebruikt bij de beoordeling van binoculair zien, oftewel het samenwerken van beide ogen. Typische situaties waarin het apparaat wordt ingezet zijn:

• Het vaststellen van de scheel-hoek bij strabismus, zowel manifeste scheelheid als latente afwijkingen.
• Het meten van fusievermogen: kan je brein de beelden van beide ogen samenvoegen tot één beeld?
• Het onderzoeken van onderdrukking: schakelt je brein het beeld van één oog uit om dubbelzien te voorkomen?
• Het beoordelen van dieptezicht en stereopsis.
• Orthoptische training om de samenwerking tussen beide ogen te verbeteren, bijvoorbeeld na een oogoperatie of bij kinderen met amblyopie.

Hoe werkt het onderzoek?

Je plaatst je hoofd in een steun en kijkt door de twee buizen van het apparaat. Elk oog ziet een apart plaatje, bijvoorbeeld een vogel in de ene buis en een kooi in de andere. De orthoptist of oogarts vraagt je of je de vogel in de kooi ziet, en verschuift de hoek van de buizen totdat de beelden samenvallen. Zo wordt gemeten onder welke hoek je ogen staan en of je hersenen de beelden kunnen combineren.

Soms worden er ook oefeningen gedaan waarbij de beelden bewegen of veranderen, om je fusievermogen te trainen. Het onderzoek is niet-invasief en vereist geen oogdruppels of verdoving.

Voor wie is een synoptofoor geschikt?

Het apparaat wordt bij zowel kinderen als volwassenen gebruikt, maar is vooral waardevol bij kinderen met schele ogen of een lui oog, omdat hun visuele systeem nog in ontwikkeling is en training effectiever kan zijn. Bij volwassenen wordt het ingezet om de oorzaak van dubbelzien of verminderd dieptezicht te achterhalen, of om na een oogoperatie of hersenbloeding de voortgang van het binoculair zien te volgen.

Wat kun je verwachten na het onderzoek?

De uitslag van het synoptofoor-onderzoek helpt de oogarts of orthoptist om een behandelplan op te stellen. Dat kan bestaan uit een bril, prisma's in de glazen, oogspieroperatie, afplaktherapie of verdere orthoptische training. Het onderzoek zelf heeft geen bijwerkingen en je kunt direct daarna gewoon naar huis.

Heb je vragen over binoculair zien, schele ogen of een verwijzing voor orthoptisch onderzoek, bespreek dat dan met je opticien, optometrist of oogarts.